Dünya genelinde artan aşırı sıcak hava dalgalarının sağlığımızı olumsuz etkilemesini önlemek amacıyla çalışmalar yapıldı. Başta kronik hastalığı olan bireyler, 65 yaş üzeri yaşlılar, çocuklar ve gebeler olmak üzere tüm vatandaşlarımızın özellikle güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde dışarı çıkmamaya, bol sıvı tüketmeye ve hafif gıdalarla beslenmeye özen göstermesi büyük önem arz etmektedir.
Aşırı sıcaklardan en çok etkilenen gruplar:
- Beş yaşından küçük çocuklar ve bebekler
- 65 yaş ve üzerindeki yaşlı bireyler (özellikle yalnız yaşayanlar)
- Bakıma ihtiyacı olan, hareket ve bilişsel kısıtlılığı bulunan veya yatağa bağımlı bireyler
- Gebeler
- Emziren anneler
- Aşırı kilolu (obez) bireyler
- Açık alanda, güneş altında çalışanlar (tarım, inşaat ve yol işçileri, balıkçılar, dış ortamda çalışan kamu görevlileri, sporcular vb.)
- Yeterli soğutma ya da havalandırmanın bulunmadığı kapalı ortamda yoğun fiziksel aktivite gerektiren, çalışırken kişisel koruyucu ekipman veya özel giysi kullanan işleri yapan kişiler (sağlık çalışanları, sanayi ve üretim işçileri, endüstriyel mutfak personeli vb.)
- Bulaşıcı olmayan (kronik) hastalığı olanlar: Kalp-damar hastalığı, beyin-damar hastalığı, solunum sistemi hastalığı, böbrek hastalığı, psikiyatrik hastalığı, diyabeti olanlar gibi.
- Sürekli ilaç kullananlar
- Alkol ve madde bağımlıları
- Sokakta yaşayanlar ve evsiz bireyler
- Üst katlarda, çatı katlarında veya yetersiz havalandırılan/yalıtımsız konutlarda yaşayanlar
- Düşük sosyoekonomik düzeye sahip olup soğutma sistemine erişimi kısıtlı hanelerde yaşayanlar
Genel Korunma Tedbirleri
- Günün en sıcak saatlerinde (şehirlere ve bölgeye göre değişmekle birlikte, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından aksi belirtilmedikçe, özellikle 10.00-16.00 saatleri arasında) mecbur kalınmadıkça dışarı çıkılmamalıdır.
- Dışarıda açık renkli, hafif, bol ve sıkı dokunmuş kumaşlardan yapılan giysiler tercih edilmeli; geniş kenarlı, hava delikli şapka ve güneşin zararlı ışınlarından koruyan güneş gözlüğü kullanılmalıdır.
- Açık alanda çalışmak zorunda olanlar güneş altında korunmasız kalmamaya, aşırı hareketlerden kaçınmaya ve sık sık sulu gıdalar almaya özen göstermelidir.
- Güneş ışınlarının dik geldiği saatlerde ((şehirlere ve bölgeye göre değişmekle birlikte, Meteoroloji Genel Müdürlüğü tarafından aksi belirtilmedikçe, özellikle 10.00-16.00 saatleri arasında) denize girilmemeli ve güneşlenilmemelidir. Dışarıya çıkarken, dermatoloji uzmanlarının bireye özel olarak önerdikleri güneşten koruyucu ürünler (en az 30 koruma faktörlü) kullanılmalı, şapka ve gözlük gibi koruyucu önlemler alınmalı, uzun süre kesintisiz güneşlenilmemelidir.
- Yoğun fiziksel aktivite için sabah ve akşam saatleri tercih edilmeli; her bir saatlik spor için en az 2-4 bardak sıvı alınmalı, ağır fiziksel aktivitelerden kaçınılmalıdır.
- Bebek, çocuk, engelliler ve hayvanlar kapalı ve park etmiş araçlarda kesinlikle bırakılmamalıdır. Araçların iç ısısı, klima olsa dahi park edildikten çok kısa süre sonra hızla yükselmektedir.
- Kapalı alanlar iyi havalandırılmalı; güneş gören pencereler perde veya güneşlikle gölgelendirilmelidir.
- Vücut ısısının yükselmemesi için sık sık duş alınmalı; bu mümkün olmadığında ayaklar, eller, yüz ve ense soğuk suyla ıslatılmalı veya silinmelidir.
- Konutlarda, özellikle üst katlarda ve çatı katlarında, gece saatlerinde havalandırma yapılarak iç mekân ısısının düşürülmesine özen gösterilmelidir.
- Bulaşıcı olmayan (kronik) hastalığı olanlar dışarı çıkarken günlük ilaçlarını, insülin iğnesi gibi zorunlu ilaçlarını, bunları tüketirken ve ihtiyaçları olduğunda kullanacakları sularını, diyetlerinde günlük almaları gereken gıdaları soğutucu çantalar ile yanlarına almayı unutmamalıdır.
- Aşırı sıcaklara bağlı artış gösteren polen ve vektörlere yönelik, hanelerde ve kişisel olarak koruyucu önlemler alınmalıdır.
- Yerel yönetimler, şehirlerde aşırı sıcaklara karşı alınması gereken önlemler hakkında bilgilendirilmeli; toplu serinleme alanlarının yerlerini vatandaşlara duyurmaları sağlanmalıdır.
Beslenme ve Sıvı Alımı
- Susuzluk hissi beklenmeden yaşa, fiziksel aktiviteye ve sağlık durumuna uygun olacak şekilde gün boyunca yeterli miktarda [her gün en az 2-2,5 litre (12-14 su bardağı)] sıvı tüketilmelidir.
- Doktor tarafından sıvı alımı kısıtlanmış kişilerin veya idrar söktürücü ilaç kullananların ilgili hekime başvurması gerekir.
- Kahvaltıda az yağlı peynirler, zeytin ve taze sebzeler bulunmalı; kafeinli içecekler yerine süt, ayran, doğal meyve suyu, şekersiz bitki çayları tercih edilmelidir.
- Yağlı besinler ve kızartmalardan kaçınılmalı; pişirmede haşlama, ızgara veya az suda pişirme gibi yöntemler tercih edilmelidir.
- Yeterli vitamin, mineral ve sıvı alımını desteklemek amacıyla sebze ve meyve tüketimine ağırlık verilmelidir. Vücut direncini artırmak için diyetine uygun sebze ve meyve tüketilmelidir.
- Terleme ile artan sıvı ve mineral kaybının önlenmesi için her zamankinden daha fazla sıvı ve mineral alınmalıdır.
- Su dışı sıvı alımında kahve, çay ve gazlı içecekler yerine süt, ayran ve doğal meyve suyu tercih edilmelidir.
- Sağlık sorunlarına neden olabileceğinden, çok soğuk ve buzlu içecekler tercih edilmemelidir.
- Kafeinli içecekler daha fazla sıvı kaybına yol açacağından sıvı ihtiyacının karşılanmasında su tercih edilmelidir.
- Açıkta satılan gıdaların tüketiminden kaçınılmalıdır. Çabuk bozulma riski olan besinler (et, yumurta, süt, balık vb.) soğukta muhafaza edilmelidir; hazırlama ve pişirme aşamalarında hijyen kurallarına özen gösterilmelidir. Hijyen durumundan emin olunmayan dışarıda tüketime sunulan su, buz vb. ürünlerin tüketimine dikkat edilmesi gerekmektedir.
